صفحه اصلی| پشتو | English |
معلومات عمومیExpand معلومات عمومی
تشکیلات مشرانوجرگهExpand تشکیلات مشرانوجرگه
اخبار وگزارشاتExpand اخبار وگزارشات
طرزلعمل های داخلیExpand طرزلعمل های داخلی
مطبوعات ونشرات Expand مطبوعات ونشرات
تماس با ما
امروز یک شنبه ۱۰ ثور ۱۳۹۶

فصل اول

احکام عمومی

مادۀ اول:اصول وظایف داخلی مشرانوجرگه به تأسی ازاحکام مندرج مواد(۸۷،۸۸، ۹۰،۹۳، ۹۵،۹۷، ۹۸، ۹۹، ۱۰۰، ۱۰۱،۱۰۴، ۱۰۵، ۱۰۶، ۱۰۷، ۱۰۸ و ۱۰۹ قانون اساسی به منظور تنظیم وظایف داخلی مشرانوجرگه وضع گردیده است.

مادۀ دوم: اصطلاحات آتی دراصول وظایف داخلی مشرانوجرگه معانی ذیل را افاده می کند.

۱.اصول: اصول وظایف داخلی مشرانوجرگه.

۲.طرح قانون:مسودۀ قانون که حسب حکم مادۀ (۹۵) قانون اساسی غرض طی مراحل توسط قوۀ اجرائیه به شورای ملی پیشنهاد گردیده باشد.

 ۳.طرح قانون اعضا: مسودۀ قانون که مطابق مواد (۹۵) و (۹۷) قانون اساسی ازجانب اعضاء یکی ازجرگه های شورای ملی افغانستان پیشنهاد شده باشد.

۴.عضو: عضو مشرانو جرگه.

۵.قانون اساسی: قانون اساسی افغانستان.

۶.استماع: شنیدن گزارشی که به تقاضای جرگه، حکومت یا قوۀ قضائیه در جلسۀ عمومی ویا کمیسیونها از طرف حکومت و یا قوۀ قضائیه ارایه میگردد.

۷.استجواب: طلب جواب از وزراء و سایر مسئولین قوۀ اجرائیه در ارتباط فعالیت های مربوط بر وفق مواد ۸۸ و۹۳ قانون اساسی.

۸.تعدیل: آوردن تغییر، اضافت،حذف، تعویض لغات واشکال و علامه گذاری در فقره ها و یا مواد طرح قانون.

۹.الغاء: تصمیم جرگه است در مورد بطلان مجموع و یا قسمتی از طرح قانون که طبق مادۀ ۱۰۶ قانون اساسی اتخاذ گردد.

۱۰.هیئت اداری جرگه: رئیس، نایب اول و دوم،منشی ونایب منشی جرگه مطابق مادۀ (۸۷) قانون اساسی.

۱۱.اجلاس: جلسات هر چهارونیم ماهۀ مشرانوجرګه بر وفق مادۀ (۱۰۷) قانون اساسی.

۱۲.جرگه: مشرانو جرگه.

۱۳.شورای ملی:ولسی جرگه و مشرانو جرگه .

۱۴. اعتراض اصولی: اعتراض بر عملی که خلاف قانون اساسی یا اصول وظایف داخلی یا مغایر مصوبات قبلی جرگه صورت گرفته باشد.

۱۵. رآی: نظر عضو که تائید، رد یا امتناع از موضوعی را افاده کند.

۱۶. رآی اکثریت: در رای گیری های جرگه به بیشترین آرا اطلاق میگردد.

۱۷. رآی اکثریت حاضر: عبارت از رآی پنجاه فیصد به علاوۀ یک اعضاء حاضر در جلسه میبا شد.

۱۸. تصویب: فیصلۀ جرگه است که در مطابقت با حکم مادۀ ۱۰۶ قانون اساسی اتخاذ گردد.

 

فصل دوم

جلسه افتتاحیۀ دورۀ تقنینیه

مادۀ سوم:

۱.جلسه افتتاحیۀ دورۀ تقنینی طبق احکام مادۀ ۸۳ و فقرۀ ۹ مادۀ ۶۴ قانون اساسی بعد از اعلان رسمی نتایج انتخابات ولسی جرگه دایر میگردد.رئیس عمومی دارالانشاء مشرانوجرگه در تفاهم با دارالانشای ولسی جرگه، اطلاعیۀ را برای اعضاء مشرانوجرگه مبنی بر تدویر جلسه افتتاحیۀ دورۀ تقنینی که حاوی تاریخ و محل تدویر جلسه باشد ارسال می نماید.

۲. در جریان جلسۀ افتتاحیۀ دورۀ تقنینی مباحثه صورت نمی گیرد.

مادۀ چهارم: جلسه افتتاحیۀ سالانه طبق احکام بند اول مادۀ ۱۰۴ قانون اساسی در ختم تعطیلات زمستانی دایر میگردد.

۱.رئیس عمومی دارالانشاء مشرانوجرگه اطلاعیۀ رسمی را که حاوی تاریخ و محل تدویر جلسه باشد، برای تمام اعضاء مشرانو جرگه ارسال میدارد.

۲.در جریان جلسۀ افتتاحیۀ سالانه مباحثه صورت نمی گیرد.

مادۀ پنجم: معرفی اعضاء جدید به جرگه

۱. بعد از اعلان رسمی نتایج انتخابات شوراهای ولایتی یا شوراهای ولسوالی کمیسیون مستقل انتخابات لست و کاپی تصدیقنامه های عضویت اعضاء جدید جرگه را رسماً به دارالانشای جرگه ارسال میدارد.

۲. کمیسیون مستقل انتخابات بعد از تعیین اعضاء انتصابی جرگه طبق حکم بند ۳ مادۀ ۸۴ قانون اساسی توسط رئیس جمهور دولت جمهوری اسلامی افغانستان، لست اعضاء انتصابی را به دارالانشای جرگه رسماً ارسال میدارد.

مادۀ ششم: در نخستین جلسۀ عمومی اجلاس اول دورۀ تقنینی از میان اعضاء جرگه مسن ترین شخص به حیث رئیس مؤقت جرگه تعیین میگردد.

 در صورت موجودیت چندین کاندید دارای عین شرط یک عضو به حکم قرعه تعیین می گردد.

دو نفر از جوان ترین اعضا بحیث نایب ومنشی مؤقت جرګه تعيين میشوند.

سن کاندیدان بر اساس تذکرۀ تابعیت تثبیت میگردد.

بعد از تعیین هیئت اداری مؤقت موضوع کتباً به رئیس جمهور از طریق دارالانشاء اطلاع داده میشود.

مادۀ هفتم: رئیس مؤقت نمی تواند خود را برای ریاست جرگه نامزد نماید.

وظیفه رئیس مؤقت صرف اداره و نظارت از انتخاب رئیس جرگه می باشد.

مادۀ هشتم: اعضاء جدید جرگه حلف آتی را توسط رئیس مشرانوجرگه بجا می آورند:

( بسم الله الرحمن الرحیم

بنام خداوند بزرگ (ج) سوگند یاد مینمایم که در پرتو احکام اسلامی وارزش های قانون اساسی به منظور تأمین وحدت ملی وحفظ منافع علیای کشور بدون درنظرداشت هر گونه تبعیض با کمال ایمانداری وصداقت وظایف خویش را انجام دهم.)

 

 

فصل سوم

انتخاب هیئت اداری جرگه

مادۀنهم:انتخاب رئیس جرگه

انتخاب رئیس جرگه تحت ریاست رئیس مؤقت از طریق رأی گیری سری ومستقیم به حکم مادۀ ۸۷ قانون اساسی د.ج.ا.ا. برای یک دورۀ کاری مطابق حکم مادۀ ۸۴ قانون اساسی با در نظرداشت صراحت مادۀ ۱۰۶ قانون اساسی به اکثریت آرای اعضاء حاضر جرگه به ترتیب ذیل صورت می گیرد:

۱- تمام اعضاء جرگه دارای حقوق مساوی میباشند. هر عضو جرگه میتواند خود را به پست های هیئت اداری جرگه نامزد نماید.

۲- کاندید ریاست جرگه باید حمایت کتبی حد اقل (۱۰) عضو را که کاندیدای ریاست نباشند دوساعت قبل ازمجلس به دارالانشاء تسلیم نماید.

۳- رئیس مؤقت جرگه لست کاندیدان مقام ریاست را قرائت وبرای هرکاندید موقع میدهد تا برای مدت پنج دقیقه صحبت نماید.

۴- بعد ازختم صحبت ها، رئیس مؤقت آغاز رأی گیری را اعلام می نماید.

۵-هرگاه هیچ یک ازکاندیدان درنتیجه رأی دهی دور اول پنجاه فیصد به علاوۀ یک رای اعضاء حاضر را بدست آورده نتواند، دور دوم رأی گیری صرف بین دو نامزدیکه بیشترین آراء را در دور اول بدست آورده باشند دایر و شخصی برنده اعلام می گردد که اکثریت آرای اعضاء حاضر را کسب نماید.

۶- در صورتیکه هیچ یک از کاندیدان در دور دوم نیز اکثریت حاضر را بدست آورده نتواند، دور بعدی انتخابات میان کاندیدان جدید آغاز و نامزدان قبلی حق نامزد شدن را ندارند. انتخابات نهایتاً تا سه نوبت تکرار میشود.

۷- دور دوم انتخابات در صورتی برگزار ميشود که کاندیدان در دور اول بیشتر از دو نفر باشند.

۸- اگر طی سه نوبت هیچ یک از کاندیدان برنده شناخته نشود رای گیری میان دو نامزدیکه در ادوار مختلف بیشترین آرا را بدست آورده باشند صورت میگیرد. اگر باز هم هیچ یک از نامزدان اکثریت آرای اعضاء حاضر را از آن خود نسازد، تصمیم به حکم قرعه میان دو نامزدیکه بیشترین آرا را طی سه دور بدست آورده باشند اتخاذ میگردد.

۹- رای دهی برای انتخابات هیئت اداری جرگه سری و مستقیم میباشد.

مادۀ دهم:انتخاب سایر اعضاء هیئت اداری جرگه

۱. طبق حکم مادۀ87 قانون اساسی دونفر بحیث نایب اول و نایب دوم و دو نفر بحیث منشی ونایب منشی برای مدت یکسال به اکثریت آرای اعضاء حاضرمطابق حکم مادۀ ۱۰۶ قانون اساسی انتخاب میگردند.

۲. روند انتخابات سایر اعضاء هیئت اداری جرگه به استثنای جمع آوری حمایت کتبی ۱۰ عضو، مانند انتخاب رئیس جرگه صورت میگیرد.

۳. درصورتیکه برای کرسی های هیئت اداری،یک – یک نفر نامزد موجود باشد،انتخاب چنین نامزد نیز به تائید اکثریت اعضاء حاضر جرگه صورت می گیرد.

۴. بعد از انتخاب هیئت اداری جرگه موضوع به امضای رئیس جرگه از طریق دارالانشاء طی چهل وهشت ساعت کتباً به آگاهی رئیس جمهور رسانیده میشود.

مادۀ یازدهم: درصورت وفات،عزل،استعفا ویا ختم عضویت رئیس جرگه عضو دیگری برای بقیه مدت دورۀ تقنینیه ودرصورت وفات یا استعفای یکی از نایبان، منشی یا نایب منشی، شخص دیگری برای تکمیل میعاد باقیمانده ازبین اعضا طبق احکام مواد نهم و دهم این اصول انتخاب می گردد.

مادۀ دوازدهم: اعضاء هیئت اداری به پیشنهاد یک ثلث و تائید دوثلث کل اعضا در شرایط ذیل از عضویت هیئت اداری عزل شده میتواند:

۱. عدم رعایت احکام قانون اساسی حین اجرای وظیفه و تعمیل صلاحیت ها.

۲. عدم رعایت احکام اصول وظایف داخلی حین اجرای وظایف و تعمیل صلاحیت ها.

۳. ضعف مدیریت در اجرای وظایف محوله؛

۴. سوء استفاده از صلاحیت های قانونی؛

مادۀ سیزدهم: عضو جرگه در شرایط ذیل به پیشنهاد یک ثلث و تائید دو ثلث اعضاء پس از صدور حکم محکمۀ با صلاحیت سلب عضویت شده میتواند:

۱. اعمال خلاف قانون اساسی؛

۲. ارتکاب خیانت ملی؛

۳. ارتکاب جنایت ضد بشری؛

۴.  مصاب شدن به مرض صعب العلاج که مانع اجرای وظیفه گردد.

مریضی صعب العلاج توسط کمیسیون عالی صحی دولتی تشخیص میگردد.

 

فصل چهارم

تشکیلات، وظایف و صلاحیت ها

اول: تشکیلات

مادۀچهاردهم: جرگه دارای هیئت اداری، کمیسیون های دایمی، کمیتۀ روئسا، گروپ های پارلمانی، گروپ هاي دوستي و دارالانشاء می باشد.

هیئت اداری جرگه مطابق مادۀ (۸۷) قانون اساسی مشتمل است بر رئیس جرگه، نایب اول و نایب دوم، منشی و نایب منشی.

کمیتۀ روئسا متشکل است ازهیئت اداری جرگه،روئسای کمیسیون های دایمی و روئسای گروپ های پارلمانی.

وزیر دولت درامور پارلمانی حسب ضرورت درجلسات این کمیته دعوت می گردد.

دوم- وظایف و صلاحیت ها:

الف- وظایف و صلاحیت های رئیس جرگه قرار ذیل است:

۱. آغاز، اختتام و ریاست جلسات عمومی جرگه با کمال بی طرفی.

۲. ریاست جلسات کمیتۀ روئسا و هیئت اداری؛

۳. رأی گیری پیرامون پیشنهادات وموضوعاتی که مستلزم رأی گیری است با اعلام نتایج آن.

۴. تمثیل و حفظ حیثیت جرگه در مجامع داخلی و خارجی؛

۵. تأمین امنیت مقر و اعضاء جرگه درداخل وخارج جرگه ازطريق ارګانهاي مربوطه امنيتي.

۶. امضاء اسناد، مصوبات و فیصله های رسمی به نمایندگی از جرگه.

۷. نظارت از ثبت و نشر مباحثات جلسات عمومی جرگه در نشریه رسمی جرگه؛

۸. اعمال تدابير انظبا طي بخاطر تامين نظم جلسات؛

۹. نظارت ازاجراأت دارالانشاء؛

۱۰. رئیس جرگه حین سفر رسمی به خارج کشور اجندأ سفر را به جلسه عمومی ارائه نموده ویک نفر از کمیسیون مربوط را منحیث عضو هیـئت تعیین وبعد از بازگشت گزارش سفر خویش را به جلسه عمومی ارائه می نماید.

۱۱.رئیس جرگه درتمام ملاقات های رسمی با مهمانان خارجی یک عضو از کمیسیون امور بین المللی ویک عضو از کمیسیون مرتبط به موضوع بحث و با مهمانان داخلی یک عضو از کمیسیون مرتبط به موضوع را دعوت مینمایند.

۱۲. تنظیم سفرهای داخلی وخارجی اعضا طبق لایحه جداگانه؛

۱۳. توظیف نمودن کمیسیون های دایمی به بررسی موضوعات مهم وعاجل؛

۱۴. ارجاع مراسلات رسمی به کمیسیون ها؛

۱۵. عقد موافقتنامه ها با شخصیت های حکمی مماثل بعد از توافق جرگه؛مداخلۀ مصلحانه و بیطرفانه حین بروز اختلاف میان اعضاء جرگه با در نظرداشت مصالح علیای ملی؛

۱۶. مراقبت از تطبیق بودجۀ جرگه؛

ب- وظایف و صلاحیت های نایبان جرگه قرار ذیل است:

۱. نایب اول وظایف وصلاحیت های رئیس جرگه را درغیاب وی اجرا نموده و در حضور رئیس، اموری را که ازجانب وی به شکل کتبی برایش تفویض صلاحیت میگردد اجراء می نماید.

۲. نایب دوم وظایف و صلاحیت های رئیس و نایب اول را درغیاب شان اجراء نموده و در حضور آنها اموری را که از جانب رئیس برایش به صورت کتبی تفویض گردیده اجراء می نماید.

۳. نایب های جرگه حین سفررسمی به خارج کشور اجندأ سفر را به جلسه عمومی ارائه نموده ویک نفر از کمیسیون مربوط را منحیث عضو هیـئت تعیین وبعد از بازگشت گزارش سفر خویش را به جلسه عمومی ارائه می نماید.

۴.نایب های جرگه درتمام ملاقات های رسمی با مهمانان خارجی یک عضو از کمیسیون امور بین المللی ویک عضو از کمیسیون مرتبط به موضوع بحث و با مهمانان داخلی یک عضو از کمیسیون مرتبط به موضوع را دعوت مینمایند.

ج- وظایف و صلاحیت های منشی جرگه قرار ذیل است:

۱. ترتیب حاضری اعضا و مراقبت از آن؛

۲. تثبیت نصاب جلسات عمومی؛

۳. قرائت اجندای جلسات عمومی؛

۴. ثبت نام اعضاء جهت سخنرانی ها؛

۵. همکاری با رئیس در پیشبرد کار جلسات.

۶. شمارش و تثبیت نتایج آراء.

۷. ثبت جریان جلسات عمومی و تهیه راپور رسمی از آن به زبانهای پشتو ودری با امضای خودش وملاحظه شد رئیس جرگه.

۸. تهیه و ترتیب تصاویب جرگه جهت نشر در نشریۀ رسمی جرگه؛

۹. نظارت از پخش ونشر اخبار روزانه جرگه.

۱۰. اجرای سایر وظایف که رئیس جرگه برایش میسپارد.

د- وظایف و صلاحیت های نایب منشی جرگه قرار ذیل است:

۱- نایب منشی با منشی همکاری نموده و در غیاب وی وظایف و صلاحیت های او را اجرا مینماید.

۲- از ثبت دارایی ها و ملکیت های جرگه مراقبت میکند.

۳- تصحیح متون مباحثات جلسات عمومی.

۴- نام های اعضاء را برای سخنرانی ثبت مینماید.

۵- اجرای سایر وظایف که رئیس جرگه برایش میسپارد.

هـ - وظایف و صلاحیت های کمیتۀ روئسا قرار ذیل است:

۱.ترتیب برنامه های کاری وآجندای جلسات عمومی؛

۲.نظارت وکنترول بر امور مالی و نشراتى بعد از گزارش کمیسیون مصئونیت وامتیازات؛

۳.تصویب لوایح وظیفوی کمیسیون های دایمی؛

۴.تصویب طرزالعمل های داخلی جرگه و دارالانشاء؛

۵.بررسی مسایل و موضوعاتیکه از جانب رئیس جرگه به کمیته ارجاع میگردد؛

مادۀ پانزدهم: رئیس دارالإنشای جرگه بحیث مامور ملکی در رأس امور اداری واجرائیوی قرارداشته و ازاجرای وظایف خویش در برابر جرگه مسئول می باشد.

تقرر رئیس دارالانشأ به موافقه هیئت اداری جرگه به رئیس جمهور پیشنهاد میگردد.

 

فصل پنجم

گروپ های پارلمانی و گروپ هاى دوستى

 

مادۀ شانزدهم:اعضاء جرگه برمبنای اشتراک نظریات شان گروپ های پارلمانی را تشکیل میدهند.

۱ـ تعداد اعضاء برای تشکیل گروپ پارلمانی در جرگه حد اقل ۱۱ نفر میباشد.

۲ـ هر عضو صرف متعلق به یک گروپ پارلمانی بوده می تواند.

۳- گروپ پارلمانی دارای رئیس، معاون ومنشی میباشد.

مادۀ هفدهم:

۱. گروپ پارلمانی توسط ارائه یک اعلامیه توأم با لستي که حاوی اسمای اعضاء ورئیس گروپ بوده وتوسط کلیه اعضا امضاء شده باشد تشکیل وبه هیئت اداری ارائه و در جلسۀ عمومی قرائت میگردد.

این اسناد در نشریه رسمی جرگه نشرمی گردد.

۲. هیچ گروپ به مقصد تمثیل منافع شخصی،محلی،مسلکی، مذهبی (فرقوی)،نژادی، قومی ولسانی تشکیل شده نمیتواند.

۳. تغیرات در ترکیب گروپ به شمول الحاق یا استعفاء و یا انفصال اعضاء گروپ یا رئیس گروپ از ریاست به امضای اکثریت اعضاء گروپ مربوط به هیئت اداری جرگه إخبار و در جلسۀ عمومی قرائت می گردد.

۴. هرگاه عضو از گروپ پارلمانی استعفاء دهد، موضوع را کتباً به گروپ پارلمانی مربوطه و هیئت اداری جرگه اطلاع میدهد.

مادۀهجدهم: رئیس جرگه کرسی های تالار جلسات عمومی را در تفاهم با روئسای گروپ های پارلمانی و اعضاء مستقل، متناسب به تعداد شان تعیین مینماید.

مادۀ نزدهم: گروپ پارلمانی برای پیشبرد امور خویش دستیار شخصی را استخدام کرده می تواند. معاش و سایر امتیازات مادی این دستیار با استفاده از امکانات شخصی گروپ پارلمانی مربوطه اجراء می گردد.

مادۀ بیستم: بمنظورتحکیم روابط با سایر پارلمان ها گروپ های دوستی ایجاد میگردد.

۱- اعضاء گروپ دوستی از 5 الی18تن میباشد.

۲-کمیته دوستی به ابتکار کمیسیون اموربین المللی یا هر عضوجرگه وتوافق کمیسیون اموربین المللی وتائید جلسه عمومی ایجاد میگردد.

۳- رئیس،معاون ومنشی گروپ های دوستی توسط اعضاء گروپ انتخاب می گردد.

۴- لست رئیس،معاون منشی واعضاء گروپ دوستی درجلسه عمومی قرائت وتائید می گردد.

۵- وظیفۀ گروپ دوستی ایجاد تحکیم وتوسعه روابط با پارلمان ذیربط می باشد.

 

فصل ششم

کمیسون های دایمی و کمیته های مشترک و مؤقت

 

مادۀ بیست و يكم: کمیسیونهای دایمی مشرانوجرگه قرارذیل میباشند:

۱. کمیسیون اقتصاد ملی، مالی و بودجه ومحاسبات عمومی ( انکشاف دهات، زراعت ومالداری، انجو های داخلی وخارجی ، تفتیش امور مالی، مبارزه علیه مواد مخدر و مسکرات)

۲. کمیسیون اموراقوام، قبایل، سرحدات و کوچیها.

۳. کمیسیون امنیت داخلی، اموردفاعی وارگانهای محلی

۴. کمیسیون امور بین المللی.

۵. کمیسیون امورتقنینی،عدلی وقضایی (نظارت حقوقی،حقوق بشر و مبارزه با فساد اداری .)

۶. کمیسیون اموردینی، فرهنگی، معارف،تحصیلات عالی وتحقیقات علمی.

۷. کمیسیون رفاه عامه(منابع طبیعی،،تهیۀ مسکن، محیط زیست، صحت،اصلاحات اداری کاروکارگر، تربیت بدنی و سره میاشت).

۸. کمیسیون سمع شکایات.

۹. کمیسیون مصئونیت وامتیازات اعضاء جرگه و امور شوراهای ولایتی و شوراهای ولسوالی ها.

۱۰. کمیسیون امور زنان وجامعه مدنی.

۱۱.  کمیسیون مواصلات ومخابرات (انکشاف شهری، ترانسپورت، فواید عامه و شاروالی کابل)

۱۲. کمیسیون امور معلولین، باز ماندگان شهداء ومهاجرین؛

مادۀ بیست و دوم: لست اعضاء جرگه که برای عضویت در کمیسیون ها ثبت نام کرده اند، توسط هیئت اداری در جلسۀ عمومی اعلام و برای یک دورۀ تقنینی کاری تصویب میگردد.

۱. تحصیل و تجربۀ کاری هر عضو برای عضویت در کمیسیون معیار اساسی میباشد.

۲. تغییر عضویت از یک کمیسیون به کمیسیون دیگر بر اساس تقاضای عضو و توافق هر دو کمیسیون و تائید هیئت اداری جرگه صورت میگیرد. در صورتیکه یک کمیسیون بدون دلایل موجه با تغییر عضویت یک عضو در کمیسیون مخالفت کند، موضوع جهت تصمیم نهایی به جلسۀ عمومی ارایه میشود.

۳. هر عضو باید در یکی از کمیسیون های دایمی عضویت داشته باشد.

۴. هر عضو میتواند به اساس دعوت و یا اجازۀ سایر کیسیون ها بدون حق رآی در جلسات آنها شرکت ورزد. چنین عضو میتواند به اجازۀ رئیس کمیسیون در مورد مسایل مطروحه ابراز نظر نماید. هر عضو حق دارد نظریات خود را کتباً به کمیسیون ذیربط تسلیم نماید.

۵. نصاب جلسات کمیسیونها طبق حکم مادۀ ۱۰۶ قانون اساسی، با حضوراکثریت اعضا تکمیل و تصامیم آن به اکثریت آرای اعضاء حاضرجلسه اتخاذ میگردد.

مادۀ بیست وسوم:

۱. هر کمیسیون دایمی در مشرانو جرگه دارای ۷ الی ۹ عضو میباشد.

۲. در صورتیکه حد اقل اعضاء یک کمیسیون تکمیل نگردد، هیئت اداری صلاحیت دارد تا از کمیسیون هائیکه حد اعظم نصاب را دارند، اعضاء جدید را جهت تکمیل حد اقل نصاب معرفی نماید.

۳. در صورتیکه یک کمیسیون در حد اقل نصاب قرار داشته باشد، هیچ یک عضو آن به کمیسیون دیگر تبدیل شده نمی تواند، مگر در حالت ضرورت و تائید هیئت اداری معاوضه اعضا صورت گرفته میتواند.

مادۀ بیست وچهارم: در آغاز هر سال تقنینی روئساء، معاونین و منشی های کمیسیون ها در جلسه عمومی جرگه به اکثریت آرای اعضاء حاضر انتخاب میگردند.

مادۀ بیست و پنجم: وظایف و صلاحیت های کمیسیون های دایمی قرار ذیل می باشد:

۱. بررسی طرح قانون که توسط رئیس جرگه ارجاع میشود؛

۲. پیشنهاد تعدیلات در رابطه به طرح های قوانین؛

۳. معرفی طرح های قوانین طبق حکم مادۀ ۹۵ قانون اساسی؛

۴. بررسی معاهدات، پروتوکول ها، پیمان ها و میثاق های بین المللی؛

۵. تهیه و تقدیم گزارشات و سفارشات به جرگه در رابطه به مسایل مطروحه ؛

۶. بررسی و طی مراحل سایر امور که در حیطۀ صلاحیت های جرگه می باشد.

۷. رسیدگی به عرایض و شکایات واصله طبق اصول موضوعه؛

۸. استماع نظریات مسلکی، مشوره های تخنیکی و پیشنهادات نهاد های اجتماعی بشمول سازمان های ملی و بین المللی غیر حکومتی؛

۹. کمیسیون میتواند بنابر ضرورت کمیته موقت را ایجاد نماید.

مادۀ بیست وششم: کمیسون ها میتوانند وزراء، روئسای کمیسیون های مستقل و ریاست های عمومی و سایر مسئولین حکومتی را راجع به موضوعات خاص احضار و تحت پرسش قرار دهند.

مادۀ بیست وهفتم: جلسات کمیسیون ها به روزهای شنبه، دوشنبه وچهارشنبه دایرمیگردد.

نصاب جلسات کمیسیونها به حضوراکثریت اعضاء تکمیل و تصامیم ان به اکثریت ارای اعضاء حاضر کمیسیون اتخاذ میگردد.

مادۀ بیست وهشتم: هرگاه یک طرح قانون موضوعاتی را احتوا کند که در حوزه صلاحیت چند کمیسیون باشد،رئیس جرگه طرح قانون را به کمیسیونی ارجاع می نماید که موضوعات اساسی آن در حیطه صلاحیت همان کمیسیون باشد.

مادۀ بیست ونهم: هرطرح پیشنهادی در آغاز کار ازجانب رئیس کمیسیون به یکی از اعضا منحیث گزارشگر محول می گردد.

در انتخاب گزارشگر قابلیت مسلکی و کاری عضو در رابطه به خصوصیت همان طرح مد نظرگرفته می شود.

مادۀ سی ام: آجندای کاری جلسات کمیسیون توسط هیئت اداری کمیسیون ترتیب می گردد.

هر کمیسیون قبل از ختم اجلاس، گزارش کار خود را برای ده دقیقه در جلسۀ عمومی ارایه میکند.

مادۀ سی ویکم:کمیته های مشترک مؤقت:

۱. کمیسیون های دایمی جرگه بنا برضرورت میتوانند کمیتۀ مشترک مؤقت را جهت رسیدگی به مسایل و موضوعات مهم و عاجل پیشنهاد نمایند.

۲. تعداد اعضاء کمیتۀ مشترک مؤقت حد اعظمی ۱۵ نفر می باشند.

۳. ایجاد کمیتۀ مشترک، تعداد و تعیین اعضاء آن توسط جرگه تصویب میگردد.

۴. کمیتۀ مشترک مؤقت گزارش کار خویش را به جلسۀ عمومی ارایه میدارد.

۵. میعاد کار کمیتۀ مشترک مؤقت حداعظم سه ماه می باشد. در صورت ضرورت و ارایۀ دلایل مقنع به جرگه، جلسۀ عمومی میتواند این وقت را تمدید کند.

رئیس، معاون و منشی کمیتۀ مشترک مؤقت در جلسه عمومی انتخاب میشوند.

مادۀ سی ودوم: رئیس جرگه می تواند درتمام کمیسیون ها و کمیته ها به صفت مشاهد شرکت کند.

فصل هفتم

جلسات عمومی جرگه

مادۀ سی و سوم:

۱-به حکم قانون اساسی مدت کار جرگه درسال دو اجلاس، هر یک چهارونیم ماه میباشد مگر اینکه ضرورت مادۀ نودونهم قانون اساسی پیش آید.

۲. جرگه دارای تعطیلات تابستانی و زمستانی بالترتیب از اول اسد تا پانزدهم سنبله و از اول دلو الی پانزدهم حوت هر سال میباشد. در صورت ضرورت، با در نظر داشت موارد مندرج مادۀ ۹۱ قانون اساسی، جرگه می تواند طور دیگری تصمیم بگیرد.

 ۳- جلسات عمومی جرگه در روزهای یکشنبه و سه شنبه دایر میگردد.

درصورت لزوم طبق تصمیم کمیتۀ روئسا، جلسات فوق العاده نیز دایر شده میتواند.

۴- بروزهای پنجشنبه اعضاء جرگه باموکلین خویش دررابطه به حل مشکلات آنها باز دید مینمایند.

مادۀ سی و چهارم: آجندای جلسات عمومی جرگه مشتمل بر دو بخش ذیل می باشد:

الف-جلسات مربوط به فعالیت حکومت.

ب- جلسات مربوط به فعالیت جرگه.

فعالیت حکومت شامل طرح های قوانین، معاهدات و میثاق های بین المللی و سایر پیشنهادات ميباشد كه مطابق قانون اساسی از جانب حکومت توسط وزیر دولت در امور پارلمانی معرفی می گردد.فعالیت جرگه عبارت است از تمام اموریکه شامل فعالیت حکومت نمی باشد.

 

فصل هشتم

تنظیم مباحثات در جلسات عمومی جرگه

 

مادۀ سی وپنجم : جلسات جرگه بعد از تلاوت آیات مبارکه قرآن مجید با ذکر این جمله توسط رئیس جلسه آغاز می گردد " بسم الله الرحمن الرحیم ".

ختم هر جلسه با ذکر این جمله از جانب رئیس جلسه اعلام میشود " وآخر دعوانا آن الحمد لله رب العلمین".

مادۀ سی و ششم: منشی جرگه فهرست کار جلسه را به لسان های دری و پشتو قرائت میکند.

هرگاه فهرست کار بر چند موضوع مشتمل باشد حق اولیت به موضوعی داده می شود که استعجالیت داشته ویا از نظر تاریخ قدامت و اهمیت بیشتر داشته باشد.

مادۀ سی و هفتم:اعضاء جرگه در اثنای جلسه قواعد ذیل را رعایت می نمایند:

۱.از بین کرسی و شخصی که صحبت می نماید عبور نمی کنند.

۲. سکوت را حفظ می نمایند.

۳. بدون کسب اجازه از رئیس جلسه صحبت نمی کنند.

۴. حین صحبت رئیس جلسه را مخاطب قرار داده و از موضوع مورد بحث خارج نمی شوند.

۵. از استعمال کلمات مغرضانه و اصطلاحات غیر پارلمانی اجتناب می ورزند.

۶. تلفون های خویش را خاموش مینمایند و از کمپیوتر استفاده کرده نمی توانند.

۷. درجریان جلسه رسمی هیچ یک از اعضا نمیتوانند،با حضور فزیکی نزد هیئت اداری جلسه را اخلال نماید.

۸. از تهدید لفظی و حملۀ فزیکی علیه یکدیگر خود داری میکنند.

۹. در جریان جلسۀ عمومی مصاحبه کرده نمی توانند.

۱۰- از استعمال کلمات زشت و ناپسند خلاف قانون اجتناب می ورزند.

مادۀ سی و هشتم: منشی و نایب منشی نام آن عده اعضاء جرگه را که علاقمند صحبت باشند، قبل از آغاز رسمی جلسه ثبت و لست را جهت آگاهی اعضا قرائت میکنند.

مادۀ سی ونهم : هر عضو جرگه که می خواهد اظهار نظر کند با بلند نمودن دست اجازه می خواهد،منشی اسم او را یاد داشت کرده ورئیس به نوبت برای او وقت میدهد رئیس اسم عضوی را که به او موقع صحبت می دهد ذکر نموده و عضو مذکور به سخن آغازمی نماید.

مادۀ چهلم: هر عضو حق دارد راجع به موضوع مورد بحث اظهار نظر نموده و درهنگام اظهار نظر ازموضوع خارج نمی شود.

هرگاه یک عضو ازموضوع خارج شود رئیس وی را متوجه موضوع می گرداند.

هرگاه صحبت کننده گفتار خود را مربوط به موضوع دانسته و به آن ادامه بدهد رئیس جلسه در این مورد با جلب توجه اعضاء جرگه از عضو مذکور تقاضا می نماید تا فوراً صحبت خود را خلاصه نموده و متعاقباً به عضو بعدی اجازه صحبت می دهد.

در صورت خلاف ورزی عضو از حکم فوق، رئیس میتواند، صحبت وی را قطع نماید.

 مادۀ چهل و يكم:عضو صحبت کننده باید گفتار خود را در مدتیکه از طرف رئیس برایش تعیین گردیده به پایان برساند.

مادۀ چهل ودوم:هرگاه مطلب یک عضو از طرف عضو دیگر برخلاف مرامش تعبیر شود، شخص اول میتواند بدون نوبت برای یکبار از رئیس اجازه گرفته مطلب خود راتوضیح کند.

مادۀ چهل و سوم:اگر وزراء، رئیس و گزارشگران کمیسیون های مسئول، تقاضای صحبت را نمایند برای شان موقع داده می شود.

مادۀ چهل و چهارم: رئیس جرگه، گروپ پارلمانی و یا ده عضو جرگه می توانند فوریت موضوع خارج آجندا را تقاضا نمایند و در صورت تائید اکثریت اعضا، موضوع داخل آجندا شده و به مباحثه فوری گذاشته می شود.

مادۀ چهل و پنجم:هر عضو حق دارد درجریان مباحثه به ترتیب ذیل اعتراض اصولی خود را ارائه کند:

اعتراض کننده،کارت سرخ را بلند نموده رئیس را مخاطب قرارداده میگوید:" اعتراض اصولی دارم" بعداً رئیس خارج از نوبت برای اعتراض کننده اجازه می دهد که درموضوع مربوطه درظرف یک دقیقه برای یکبار اعتراض خود را اظهار نماید.سپس جرگه راجع به وارد بودن اعتراض یا نبودن آن تصمیم می گیرد.

مادۀ چهل و ششم: اعضاء گروپ های پارلمانی بیشتر از مدتیکه برای گروپ شان تعیین گردیده سخنرانی کرده نمی توانند.

اگر مدت معینه توسط اعضاء گروپ به اتمام می رسد از اعضاء دیگر همان گروپ برای سخنرانی دعوت نمی شود.

مادۀ چهل و هفتم: کمیته روئسا بحث را طوری تنظیم می نماید که گروپ های پارلمانی و اعضاء مستقل، متناسب به تعداد و حضور شان در جرگه از آن مطابق به وقت تعیین شده استفاده نمایند.

مادۀ چهل وهشتم: روئسای گروپ های پارلمانی اسمای آن عده از اعضاء شانرا که خواهان صحبت می با شند شامل لستی می نمایند که به رئیس جرگه تقدیم می شود.

مطابق آجندا لست های مذکور با مدت سخنرانی هرعضو قرائت می گردد.

رئیس درمورد تنظیم سخنرانی اعضاء گروپ های پارلمانی با درنظرداشت اهمیت موضوعات، تصمیم اتخاذ می نماید.

مادۀ چهل و نهم: رئیس جرگه در آخرین جلسۀ اجلاس، ختم اجلاس و آغاز تعطیلات را اعلام میدارد.

مادۀ پنجاهم: هرگاه مجلس تصمیم محرمیت جلسه را اتخاذ نماید، راه های ورودی به تالار جلسه به امر رئیس جلسه مسدود می گردد.صرف رئیس دارالانشاء و سایر ذوات که از جانب هیئت اداری اجازۀ دخول در جلسه را می یابند، در جلسه حضور داشته میتوانند.

فصل نهم

نشرات و مشاهدین

 

مادۀ پنجاه و يكم: تمام جریانات جلسۀ عمومی توسط رادیو و تلویزیون بطور مستقیم نشر می شود، مگر اینکه جرگه طور دیگری تصمیم اتخاذ نماید و اخبار فعالیت های کمیسیون ها بطور یومیه از طریق رادیو و تلویزیون نشر میگردد.

مادۀ پنجاه و دوم: جرگه نشریه مستقل خود را داشته که درآن مباحثات و تصاویب جرگه بدون دخل و تصرف طبق احکام قانون و مصلحت جرگه نشر می گردد.

مادۀ پنجاه و سوم: جرگه می تواند تصامیم خود را در بعضی موارد ملی و بین المللی بصورت قطعنامه،اعلامیه و یا پیام توسط منابع نشراتی نشر کند.

مادۀ پنجاه و چهارم:مشاهدین به ترتیب آتی جلسات جرگه را تعقیب می کنند:

الف- برای مشاهدین به تعداد چوکی های مخصوص کارت توزیع می شود.

ب- در توزیع کارت قدامت مراجعه مراعت می شود.

مادۀ پنجاه و پنجم :مشاهدین آداب و اصول مجلس را رعایت کرده و به کف زدن و گفتگو نمی پردازند.

مادۀ پنجاه وششم: مشاهدین از گالری با اعضا در داخل تالار و در جریان جلسه در دهلیز ها با اعضا به صحبت نمی پردازند.

فصل دهم

رأی دهی

 

مادۀ پنجاه و هفتم: رأی دهی حق شخصی هر عضواست.

مادۀ پنجاه وهشتم: رأی گیری توسط بلند کردن دست یا نشستن و برخاستن، و یا توسط اوراق رأی دهی مخصوص طور سری صورت می گیرد.

رأی گیری در تمام حالات علنی می باشد مگر اینکه خصوصیت موضوع سری بودن آنرا تجویز نماید.

مادۀ پنجاه و نهم: درصورت بروز شک در مورد رأی گیری توسط بالاکردن دست یا کارت، رئیس از اعضاء جرگه تقاضای رأی گیری بوسیله نشستن و برخاستن را می نماید و در صورت تکرار شک، رأی گیری توسط ورق رأی دهی و انداختن ان در صندوق ها صورت می گیرد.درهنگام رأی گیری به هیچ کس اجازه صحبت داده نمی شود.

مادۀ شصتم: اعضاء جرگه شخصاً ورق رأی خویش را در صندوق رأی انداخته که توسط منشی و نایب منشی جرگه به همکاری مسئولین دارالانشاء نظارت می شود. ورق سبز رأی موافق، ورق سرخ رأی مخالف و ورق سفید رأی ممتنع می باشد.

یک عضو بیشترازیک رأی را درصندوق انداخته نمیتواند.

قبل ازآغاز رأی دهی، رئیس بسته شدن صندوق ها را به این الفاظ اعلام می نماید:

" صندوق ها بسته شود"

به دنبال آن صندوق های رأی دهی به محضر اعضاء جرگه قرار گرفته و رئیس باز شدن صندوق ها را با این الفاظ اعلام می دارد:

" صندوق ها باز شود"

در جریان باز کردن صندوق ها به هیچ شخصی اجازه صحبت داده نمی شود.

رئیس جلسه نتیجه رأی گیری را که توسط منشی و نایب منشی شمارش شده اعلام می نماید.

مادۀ شصت و يكم: تصاویب جرگه طبق احکام مادۀ ۱۰۶ قانون اساسی بر اساس آرای اکثریت حاضر صورت میگیرد.

نتیجه رأی گیری توسط رئیس به این الفاظ اعلام می گردد:

" مشرانو جرگه فیصله نمود" و یا

" مشرانو جرگه فیصله ننمود".

نتایج رأی گیری ثبت گردیده و سپس نشر می شود.

مادۀ شصت و دوم: حینیکه یک موضوع به اکثریت آرای اعضاء حاضر در جلسه عمومی تصویب و یا در جلسه کمیسیون فیصله میشود، تعدیل یا حذف آن به دوثلث آرای اعضاء حاضر صورت گرفته میتواند.

 

 

فصل یازدهم

حضور وغیاب

 

مادۀ شصت و سوم: حضور و غیاب اعضاء جرگه در جلسات عمومی و کمیسیونها طبق احکام پاراگراف اخیر مادۀ ۱۰۸ قانون اساسی تنظیم میگردد.

۱. اعضا ء مکلف به حضور در جلسات عمومی می باشند و در صورت داشتن عذر موجه رئیس جلسه را در جریان قرار میدهند.

۲. رئیس واعضاء کمیسیون باید درتمامی جلسات کمیسیون طور منظم حاضر باشند و درصورت مریضی وسایر حالات مجبره که مانع اجرای وظیفه می شود، رئیس از غیابت خویش به طرق ممکنه به هیآت اداری جرگه و کمیسیون واعضا به رئیس کمیسیون اطلاع میدهند.

مادۀ شصت و چهارم:

۱- ترتیب و ثبت حاضری اعضا در جلسات عمومی توسط منشی جرگه و در جلسات کمیسیون ها توسط منشی های کمیسیون ها تنظیم میگردد.

۲ - لست حضور و غیاب اعضا ء در جلسات عمومی و جلسات کمیسون ها توسط منشی های مربوط غرض اجرای معاش رسماً به دارالانشاء ارسال میگردد.

۳- در صورت غیابت عضو در جلسه عمومی یومیه مبلغ سه هزار افغانی و در جلسه کمیسیون مبلغ دو هزار افغانی از معاش شان وضع میگردد.

مادۀ شصت وپنجم: عضو قبل از اعلام اختتام رسمی جلسه توسط رئیس جرگه یا کمیسیون، جلسه را ترک کرده نمی تواند، به استثنای حالت اعتراض اصولی.

 

 

مادۀ شصت وششم: جلسات عمومی و جلسات کمیسیونهای جرگه در فصل گرما ساعت 9 قبل از ظهر و در فصل سرما ساعت 10 قبل از ظهر دایر میگردد.

در آغاز جلسه نام عضوی که در جلسه حضور نیافته است و از عدم حضور شان قبلآ اطلاع کتبی داده باشد با ذکر عذر آن قرائت میگردد.

هر گاه عضو بدون عذر معقول و اطلاع کتبی قبلی به هیئت اداری و کمیسیون های مربوط در جلسات عمومی و جلسات کمیسیون ها حضور نیابد، اسم شان در جلسه قرائت و موضوع غیابت شان از طریق رسانه های همگاني بطور هفته وار به اطلاع عامه رسانیده میشود.

مادۀ شصت و هفتم: در صورت غیابت متواتر در طول یکماه، عضو مستحق معاش و سایر امتیازات همان ماه نگردیده و از سفر های خارجی همان اجلاس محروم میشود.

مادۀ شصت و هشتم: هرگاه برای عضو ضرورتی پیش آید که به وظیفۀ وی ارتباط میگیرد، موصوف غیرحاضر پنداشته نمی شود.

مادۀ شصت و نهم: درصورتیکه عضو بصورت منظم در جلسات عمومی و جلسات کمیسیون مربوطه حاضر و وظایف خویش را به وجه احسن انجام دهد بعد از تائید کمیسیون مصئونیت و امتیازات از طرف رئیس جرگه مورد تمجید معنوی قرار میگیرد.

مادۀ هفتادم: تنظیم ومراقبت از احکام این فصل بر عهدۀ کمیسیون دایمی مصئونیت و امتیازات میباشد.

 

فصل دوازدهم

تدابیر انظباطی

 

مادۀ هفتاد و یکم: هرگاه یک عضو در جریان صحبت بالای سخنان بی ربط خویش کماکان اصرار ورزیده و یا مکرر صحبت نماید، رئیس جلسه بعد از جلب توجه اعضاء جرگه دستور قطع صحبت وی را می دهد.

بر اساس هدایت رئیس جرگه جریان صحبت این عضو درنشریه رسمی جرگه نشر نمی گردد.

مادۀ هفتاد و دوم: عضوی که رفتار او مخالف مقررات جرگه بوده باشد یا سبب بی نظمی مشهود گردد، بار اول از طرف رئیس به او توصیه میشود، باردوم اخطار و بارسوم از جلسه اخراج و مکلف به اطاعت از آن می باشد.

عضو اخراج شده نمی تواند جریان متباقی جلسه همان روز را دنبال نماید.

مادۀ هفتاد و سوم: رئیس برای حفظ نظم مجلس عنداللزوم، اخراج یک عضو را از جلسات بخاطرکارشکنی عمدی و متداوم در کار های مجلس، نقض اصول وظایف داخلی، حمله لفظی اهانت آمیز بالای رئیس جمهور و یا حمله فزیکی بالای همکاران و اعضاء حکومت، تعلیق عضویت وی را برای یک مدت معین که متجاوز از یک ماه نباشد به هیئت اداری مجلس پیشنهاد می نماید.

عضو مذکور پس از صدور فیصله هیئت اداری وتائید جرگه بلامعطلی از حریم جرگه اخراج می گردد.

مادۀ هفتاد و چهارم:عضوي که در جلسات کمیسیون مرتکب نقض احکام مندرج این فصل می گردد آثار مرتب مواد مندرج (۷۱،۷۲ و۷۳) این اصول بالای او تطبیق می گردد.

مادۀ هفتاد وپنجم: هرگاه عضو مذکور قبل از اتمام موعد معینه بخواهد عُنفاً به مجلس داخل شود از دخولش به مجلس ممانعت بعمل آمده و موعد مذکور به تصمیم رئیس مضاعف می گردد.

هرگاه عضو ازتطبیق فیصله رئیس امتناع ورزد، رئیس جلسه را به تعویق انداخته بعد ازمشوره با هیئت اداری تصمیم مقتضی را اتخاذ می نماید.

 

 

فصل سیزدهم

مراحل قانونگذاری

معرفی طرح قانون

مادۀ هفتاد وششم: طرح قانون پیشنهاد شده حکومت پس از تصویب ولسی جرگه مطابق مادۀ ۹۷ قانون اساسی از طرف مشرانوجرگه بعد از مطالعه و بحث تصویب، تعدیل ویا رد میشود.

مشرانو جرگه صلاحیت دارد طرح قانون را توسط ده نفر از اعضاء خویش با انضمام یاد داشت توضیحی مبنی بر ضرورت طرح قانون و امضای اعضاء پیشنهاد کننده مطابق مادۀ 97 قانون اساسی درفهرست کار مجلس شامل نماید.

مادۀ هفتاد و هفتم: طرح قانون معرفی شده توسط حکومت یا اعضاء جرگه در جلسه عمومی معرفی و در مورد طی مراحل آن تصمیم اتخاذ می گردد.

مادۀ هفتادوهشتم: حین معرفی طرح قانون، حکومت، رئیس کمیسیون، سران گروپ های پارلمانی و یا ده نفر از اعضاء جرگه می توانند برای طی مراحل طرح تقاضای فوریت نمایند.

تقاضای مذکور در صورتیکه از جانب اکثریت اعضاء جرگه و یا کمیسیون که طرح تحت رسیدگی آن قرار دارد، تائید شود،بدون نوبت درج آجندای جلسه می گردد.

مادۀ هفتادو نهم: طرح قانون اعضا باید قبل از اینکه به کمیسیون مربوطه ارجاع گردد از جانب یک پنجم اعضاء جرگه تائید شود.

مادۀ هشتادم: طرح قانون حکومت بعد از معرفی شامل آجندای مجلس می گردد.

طرح قانون اعضا بعد از تائید یک پنجم کل اعضا به جرگه معرفی و شامل اجندای مجلس می شود.

در جریان معرفی طرح قانون باید دلایل و ضرورت طرح ارایه شود.

 رئیس طرح مذکور را بعد از معرفی به کمیسیون مربوط ارجاع می دارد.

طی مراحل طرح قانون در کمیسیون ها:

مادۀ هشتاد ویکم: برای هر طرح قانون در کمیسیون یک گزارشگر تعیین می گردد. گزارشگر گزارش خویش را در مدت معیین مطابق آجنداء ارائه، طبع وبرای اعضا توزیع می نماید. هر گاه گزارش به موقعش توزیع نگردد بحث در جلسۀ عمومی بدون این گزارش صورت می گیرد.

در گزارش تصویب، رد یا تعدیل طرح قانون سفارش می گردد.

تعدیلات توسط گزارشگر، اعضاء کمیسیون ها، یا اعضاء جرگه بیست و چهار ساعت قبل از شروع بحث در جلسه عمومی پیشنهاد می شود و در صورتیکه توسط کمیسیون پذیرفته شود ضمیمه گزارش می گردد.

مادۀ هشتاد و دوم: حکومت وترتیب کننده گان طرح قانون اعضا حسب تقاضای کمیسیون درمورد طرح مربوطه توضیحات می دهند.

طی مراحل طرح قانون در جلسۀ عمومی.

مادۀ هشتاد و سوم: مباحثات روی طرح قانون با استماع راپور گزارشگرآغاز و با توضیحات حکومت و اعضا ادامه می یابد.

به استثنای بحث که مطابق مواد (۴۵) و (۴۶) این اصول تنظیم شده، به آنعده اعضاء که اسامی شان درلست مباحثات عمومی ثبت شده است، موقع صحبت داده می شود.

مادۀ هشتاد و چهارم: بعد ازختم بحث روی هر ماده بالنوبه رأی گیری صورت می گیرد.

وزراء، رئیس، گزارشگر کمیسیون و اعضا نمی توانند بیش از پنج دقیقه در رابطه به مواد وفقرات مربوط طرح قانون یا پیرامون مواد و فقرات موجود مربوط تعدیلات یا مواد و فقرات جدیدی که در شکل تعدیلات تقدیم شده صحبت نمایند.

مادۀ هشتاد وپنجم: تعدیل وقتی قابل قبول است که صرف بصورت کتبی تسلیم داده شده باشد و توسط یک عضو امضاء ودرجرگه یا کمیسیون طی مراحل شده باشد.

مادۀ هشتاد و ششم: هرگاه عضوی که پیشنهاد تعدیل را نموده است در جلسه مباحثه پیرامون تعدیل پیشنهاد شده حاضر نباشد، می تواند عضو دیگر را به نیابت از خود بعد از تائید رئیس جرگه به جلسه معرفی نماید.

مادۀ هشتاد و هفتم: یک تعدیل وقتی قابل قبول می باشد که صرف با یک ماده یا فقره یا متن مکمل طرح قانون مربوط باشد.

مواد متبادل طرح قانون که تحت بحث قرار دارد تعدیل آن ماده به ماده معرفی می گردد.

مادۀ هشتاد وهشتم: برای بحث پیرامون تعدیلات در جرگه مراحل ذیل طی می گردد:

۱. ملاحظه شد رئیس.

۲. غور و مداقه کمیسیون اختصاصى ذیربط.

۳. ارائه نظریات پیشنهاد کننده تعدیلات.

مادۀ هشتاد و نهم: تعدیلاتیکه توسط حکومت یا کمیسیون مسئول پیشنهاد می شود در مقابل تعدیلاتی تحت بحث قرار داده می شود که به مقصد مشابه توسط اعضا مطرح گردیده است. بر چنین تعدیلات رأی گیری انفرادی صورت می گیرد.

مادۀ نودم: بعد از آنکه آخرین ماده یا فقره تعدیل شده در معرض رأی گیری قرار گرفت، شکل تعدیل شده و متن مکمل طرح قانون در معرض رأی گیری نهایی قرار می گیرد.

قبل از رأی گیری به اعضا اجازه صحبت پیرامون رأی شان داده می شود.

هیچ عضو نمی تواند بیشتر از پنج دقیقه صحبت نماید.

 

در ختم رأی گیری رئیس در مورد ختم مجلس تصمیم اتخاذ می نماید.

مادۀ نود ویکم: هرگاه حکومت طرح را که قابل تعدیل نباشد به جرگه تسلیم نماید، رئیس چنین طرح را مستقیماً در معرض رأی دهی قرار می دهد.

مادۀ نود و دوم: اگرجرگه طی (۱۵) روز کاری بعد از تسلیمی طرح قانون حکومت، غور و مداقه خویش را به انجام نرساند، رئیس طرح قانون را با تعدیلاتی که تا اکنون پذیرفته شده قبل از تکمیل میعاد معینه در معرض رأی گیری نهایی قرار می دهد.

 

فصل چهاردهم

ارتباط بین ولسی جرگه ومشرانو جرگه

 

مادۀ نود و سوم:متن طرح قانون که توسط یک جرگه تصویب شده به جرگه دیگر ارسال می شود.

هرگاه طرح قانون حکومت توسط ولسی جرگه رد گردد، مشرانو جرگه بالای متن چنین طرح قانون غور می نماید. هرگاه طرح قانون اعضا از جانب جرگه مربوطه شان رد گردد، چنین طرح به جرگه دیگر ارسال نمیشود.

مادۀنود و چهارم: هرگاه یک جرگه مصوبه جرگه دیگر را رد نماید برای رفع اختلاف، هیئت مختلط مشتمل از هر دو جرگه به تعداد مساوی اعضا تعیین می گردد.اعضاء هیئت مختلط به پیشنهاد کمیسیون مربوط و تصویب جلسه عمومی تعیین می گردند.

مادۀ نودو پنجم: اولین جلسه هیئت مختلط تحت ریاست مسن ترین عضو هیئت جهت انتخاب رئیس و معاون آن دایر می گردد.

هیئت، رئیس و معاون خویش را به ترتیب که رئیس از یک جرگه و معاون از جرگه دیگر باشد با رعایت مواد مندرج این اصول انتخاب می نماید.هیئت مختلط مباحثات خود را در مورد طرح پیشنهادی مطابق طرزالعمل کمیسیون های امور تقنین تنظیم می نماید. در این مباحثات در صورت ضرورت وزیری که طرح قانون را پیشنهاد نموده حضور می یابد.

 

فصل پانزدهم

نظارت پارلمانی، اظهارات حکومت، ساعت امتیازی، سوالات وبحث آزاد

۱- اظهارات حکومت

مادۀ نود و ششم:حکومت می تواند جلسه استماعیه پیرامون موضوعات خاص و مهم را با بحث یا بدون بحث در محضر جرگه تقاضا نماید.

در صورت درخواست اظهارات توأم با بحث، جریان بحث بر وفق احکام مندرج م